بعد از Family and Friends چه بخوانیم؟ ۳ گزینه

«بچه ام سطح ۶ را تمام کرده؛ حالا چه کتابی بخواند؟» این پرسش را معلم ها بیشتر از هر چیز دیگری از پدر و مادرها می شنوند، و جواب کوتاهی ندارد. بعد از Family and Friends دورهٔ تازه ای شروع می شود که نوجوان در آن با موضوع های بزرگ تر، متن های بلندتر و انتظار بیشتر روبه رو می شود. در این صفحه سه گزینهٔ واقعی را با هم مرور می کنیم و بعد می بینیم از کجا بفهمیم بچه برای کتاب بعدی آماده است.

پرسش اول: الان کجا ایستاده ایم؟

Family and Friends مجموعهٔ آکسفورد برای دورهٔ ابتدایی است و از سطح اول تا ششم پیش می رود. کودکی که آن را تمام کرده، معمولاً با زمان های ساده، واژه های روزمره و متن های کوتاه راحت است، ولی هنوز در خواندن متن های بلند، نوشتن پاراگراف و گفت وگوی بدون آماده سازی تازه کار است. این به معنی ضعف نیست؛ یعنی دورهٔ بعدی باید چیزهای دیگری را تقویت کند.

به زبان ساده، تا سطح ششم بچه بیشتر «واژه و جمله» یاد گرفته؛ از اینجا به بعد باید یاد بگیرد با آن ها «متن» بسازد. یعنی خواندن بلندتر، نوشتن چند جمله پشت هم و حرف زدن بی مکث. هر سه کتاب زیر همین را هدف می گیرند، فقط مسیرشان فرق دارد. پیش از هر چیز یادتان باشد که سن بچه و علاقه اش به آزمون دو عامل تعیین کننده اند، نه شهرت کتاب.

انصاف نیوز هم در مطلبی دربارهٔ اینکه بعد از Family and Friends چه کتابی بخوانیم به همین مسئله پرداخته است. جواب این مطلب با آن همپوشانی دارد، اما تمرکزش روی تفاوت مسیرها و تصمیم گیری است، نه فقط فهرست کتاب.

قبل از انتخاب، یک آزمون تعیین سطح از مؤسسه یا خود ناشر بگیرید. سطح ششم یک کتاب است، نه سطح زبان؛ دو بچه که هر دو آن را تمام کرده اند می توانند نتیجه های متفاوتی بگیرند.

پرسش دوم: چه سه گزینه ای داریم؟

سه مسیر زیر از نظر هدف با هم فرق دارند، و هیچ کدام «بهتر از بقیه» نیست. هر کدام را بر اساس سه سؤال بسنجید: برای چه سنی است، چه چیزی را از قبل لازم دارد، و کلاسش چه شکلی است.

البته دوره های دیگری هم هست؛ English File از همین ناشر نمونهٔ آشنایی است. ما سه گزینهٔ زیر را آوردیم چون هر کدام یک تفاوت روشن با دیگری دارد: یکی عمومی و نوجوان پسند، یکی آزمون محور، و یکی تحصیلی و پرتمرین. اگر کلاس یا مؤسسهٔ شما کتاب دیگری دارد، همین سه سؤال را برایش هم بپرسید.

گزینهٔ اول: Teen2Teen

Teen2Teen دورهٔ نوجوان انتشارات آکسفورد است و با گفت وگوهای نزدیک به زبان واقعی نوجوان ها و گام های کوتاه طراحی شده. چند سطح دارد و سطح شروع را آزمون تعیین سطح باید مشخص کند، نه عدد سطح قبلی.

برای چه کسی: نوجوانی که می خواهد بدون فشار آزمون، مهارت های عمومی را قوی کند. پیش نیاز: تسلط روی ساختارهای ساده و واژگان پایه. شکل کلاس: مناسب کلاس گروهی با تمرین گفتاری و تکلیف کوتاه.

نقطهٔ قوتش این است که بچه حس می کند کتاب برای سن خودش نوشته شده؛ موضوع ها از زندگی نوجوان ها می آید و گفت وگوها طبیعی اند. محدودیتش هم این است که اگر هدف شما مدرک و آزمون رسمی است، باید کنارش تمرین آزمون جداگانه اضافه کنید.

گزینهٔ دوم: Prepare

Prepare از کمبریج است و برای نوجوان ها طراحی شده. دورهٔ دوم آن نُه سطح دارد و هر آزمون کمبریج با دو سطح پوشش داده می شود؛ مثلاً سطح سوم برای آزمون A2 Key for Schools است و سطح چهارم مسیر B1 Preliminary for Schools را آغاز می کند.

برای چه کسی: نوجوانی که مدرک کمبریج را هدف دارد یا از ساختار آزمون محور خوشش می آید. پیش نیاز: آشنایی با زمان های ساده و توان خواندن متن کوتاه؛ سطح شروع را آزمون تعیین سطح مشخص می کند. شکل کلاس: تمرین مهارت های آزمون در کلاس، همراه با تکلیف و آزمون های کوتاه.

قوت Prepare این است که مسیر مشخصی دارد: بچه می داند هر سطح او را به کدام آزمون نزدیک تر می کند. اما اگر نوجوان از آزمون و نمره بدش می آید، همین ساختار می تواند خسته کننده شود. در این حالت بهتر است از همان اول با معلم دربارهٔ شیوهٔ تدریس صحبت کنید.

گزینهٔ سوم: Solutions

Solutions از آکسفورد برای ۱۴ تا ۱۹ ساله ها نوشته شده و از سطح مقدماتی تا پیشرفته پنج سطح دارد. بخش بزرگی از آن به واژگان، شنیدن و آمادگی برای آزمون های پایانی مدرسه اختصاص دارد.

برای چه کسی: نوجوان بزرگ تر یا کسی که دنبال تقویت مهارت های تحصیلی است. پیش نیاز: تسلط روی واژه های روزمره و توان نوشتن جملهٔ کامل. شکل کلاس: مناسب کلاس های با سرعت بیشتر که مدرس بتواند بخش شنیداری را مدیریت کند.

نقطهٔ قوتش سطح بندی روشن و تمرین های فراوان واژه و شنیدن است. محدودیتش این است که برای بچه ای که تازه از دورهٔ ابتدایی آمده، سرعت بعضی درس ها ممکن است زیاد باشد؛ پس اگر نمرهٔ آزمون تعیین سطح مرزی بود، یک سطح پایین تر شروع کنید و بعد جلو بروید.

پرسش سوم: چطور بفهمیم بچه آماده است؟

سطح ششم را «تمام کردن» با «مسلط بودن» یکی نیست. این چک لیست را با فرزندتان مرور کنید و از او بخواهید خودش جواب بدهد:

• می تواند یک متن ده دوازده خطی را بخواند و دربارهٔ آن سه سؤال ساده را جواب بدهد.
• می تواند دو یا سه جملهٔ پیوسته دربارهٔ خودش، خانواده و روزش بگوید، بی آنکه هر جمله را اول به فارسی فکر کند.
• زمان های ساده و حال استمراری را در جمله های خودش درست به کار می برد.
• می تواند یک پاراگراف چندجمله ای بنویسد، حتی با چند غلط.
• وقتی آهنگ یا ویدئوی کوتاه ساده ای را می شنود، حداقل موضوع را می فهمد.

اگر یکی از موردها را بچه نداشت، لازم نیست نگران شوید؛ هر کدام راهی دارد. برای خواندن، کتاب داستان ساده بدهید و روزی ده دقیقه بخواند. برای حرف زدن، هر شب سه جمله دربارهٔ روزش بگوید. برای نوشتن، یک دفتر خاطرات دو خطی. برای شنیدن، یک ویدئوی کوتاه با زیرنویس انگلیسی.

اگر سه یا چهار مورد درست بود، می شود رفت سراغ کتاب بعدی. اگر دو مورد یا کمتر، یک ترم مرور و مطالعه کنار کتاب های داستان ساده بهتر از دویدن است.

برای هر مورد یک آزمون کوچک خانگی هم می شود ساخت. مثلاً یک متن کوتاه از مجلهٔ نوجوان بدهید و بخواهید دو واژهٔ ناآشنا را از روی معنای جمله حدس بزند. یا بخواهید سه جمله دربارهٔ آخر هفته اش بنویسد و بعد با هم بخوانیدش. نتیجه نمره ندارد؛ فقط نشان می دهد از کجا شروع کنیم.

پرسش چهارم: کلاس یا خانه؟

برای نوجوان ها، کلاس معمولاً بهتر از تنها خواندن است، چون گفت وگو و بازخورد زنده می دهد. اگر کلاس ندارید، کتاب ها با ضبط صدا و فایل تمرین همراه اند، اما باید کسی هفته ای یک بار کار فرزندتان را ببیند. بهترین حالت ترکیبی است: کلاس برای مهارت های تولیدی، خانه برای شنیدن و خواندن.

در همه حالت ها، آرام و پیوسته بهتر از شتاب زده است؛ نوجوانی که هر روز بیست دقیقه تمرین می کند از نوجوانی که آخر هفته چهار ساعت می نشیند معمولاً جلوتر می رود.

نقش شما در این میان کوچک ولی مهم است. به جای پرسیدن «چی یاد گرفتی؟» که معمولاً جواب «هیچی» می گیرد، بپرسید «امروز چه جمله ای ساختی؟» یا «یک واژه بگو که امروز شنیدی». این پرسش ها نمره نمی دهند، ولی بچه را عادت می دهند که به زبان مثل ابزار نگاه کند، نه مثل درس.

یک برنامهٔ ساده برای هفته: دو جلسهٔ کلاس یا درس اصلی، سه بار بیست دقیقه شنیدن و خواندن در خانه، و یک بار بیست دقیقه نوشتن و مرور واژه ها. بعد از Family and Friends مهم ترین تصمیم این نیست که کدام کتاب را انتخاب می کنید، بلکه این است که برنامه ای انتخاب کنید که بچه واقعاً دنبالش برود.

اگر کلاس ترکیبی را انتخاب کردید، با معلم دربارهٔ تکلیف خانه هم صحبت کنید. معلم خوب می داند کدام بخش کتاب را در کلاس کار کند و کدام را به خانه بسپارد؛ شما هم لازم نیست خودتان معلم شوید، فقط یک ناظر آرام باشید که تمرین انجام می شود یا نه.

ده دقیقه با درس نمونهٔ هر سه کتاب

برای شروع، دو چیز بخواهید: یک آزمون تعیین سطح، و نمونهٔ یک درس از هر سه کتاب. بعد از ده دقیقه، خودتان و فرزندتان تفاوتشان را حس می کنید. اگر بچه سراغ یکی از آن ها بیشتر رفت و سؤال پرسید، همان را نشانه بگیرید.